
Gezen tavuk yumurtası, tavukların gün içerisinde açık alana erişebildiği serbest dolaşıma açık yetiştiricilik sisteminde elde edilen yumurtadır.
Bu üretim modelinde tavuklar yalnızca kümes içerisinde yaşamaz. Uygun koşullarda açık alana çıkabilir; dolaşma, toprağı eşeleme, çevresini keşfetme ve güneşlenme gibi doğal davranışlarını sürdürebilir.
Türkiye’de yumurtanın üzerindeki yetiştirme metodu kodunun ilk rakamı, yumurtanın hangi üretim sisteminden geldiğini gösterir.
Gezen tavuk yumurtasının yetiştirme metodu kodu 1’dir.
Yumurtanın üzerindeki kodun başlangıcında bulunan “1” rakamı, yumurtanın serbest dolaşıma açık yetiştiricilik sisteminden geldiğini ifade eder.
Bu nedenle tüketicilerin “1 kodlu yumurta” olarak adlandırdığı yumurtalar yaygın olarak gezen tavuk yumurtası şeklinde tanımlanır.
Yumurta satın alırken yalnızca ambalaj üzerindeki görsellere veya ifadelere değil, yumurtanın üzerindeki yetiştirme metodu koduna da bakılması üretim sisteminin anlaşılmasına yardımcı olur.
Yumurtanın üzerindeki yetiştirme metodu kodunun ilk rakamı, tavuğun yetiştirildiği üretim sistemini gösterir:
0 — Organik yetiştiricilik
1 — Serbest dolaşıma açık yetiştiricilik
2 — Kümeste kafessiz yetiştiricilik
3 — Kafesli yetiştiricilik
Dolayısıyla yumurtanın üzerindeki kod 1 ile başlıyorsa, yumurta serbest dolaşıma açık sistemde üretilmiştir.
Ancak yetiştirme sistemi yumurta hakkında bilinmesi gerekenlerin yalnızca bir bölümüdür.
Üreticinin kim olduğu, yumurtanın nerede üretildiği ve üretim süreçlerinin izlenebilirliği de değerlendirilebilecek önemli bilgiler arasındadır.
Evet. Gezen tavuk üretim sisteminin temel özelliklerinden biri tavukların açık alana erişebilmesidir.
Ancak “gezen tavuk” ifadesi, tavukların günün her anını dışarıda geçirdiği anlamına gelmez.
Tavuklar yumurtlama, dinlenme, geceleme ve olumsuz hava koşullarından korunma gibi ihtiyaçları için kümese dönebilir.
Bu nedenle gezen tavuk yetiştiriciliğinde kümes ve açık alan birbirinin alternatifi değil, tavukların yaşam ortamının birbirini tamamlayan parçalarıdır.
Gezen tavuk yumurtası üretimi yalnızca tavukların açık alana çıkarılmasından ibaret değildir.
Süreç tavukların yaşam alanlarının yönetilmesiyle başlar ve yumurtanın satışa hazırlanmasına kadar devam eder.
Folluklara bırakılan yumurtalar düzenli olarak toplanır. Toplanan yumurtalar kontrol edilir, uygun olanlar ağırlıklarına göre sınıflandırılır, paketlenir ve satışa hazırlanır.
Dolayısıyla gezen tavuk yumurtasının arkasında iki temel süreç bulunur:
Tavukların yetiştirilme sistemi ve yumurtanın gıda olarak yönetildiği üretim süreci.
Gezen tavuk yumurtası satın alırken yalnızca ambalajın üzerindeki ifadeler yerine yumurtanın ve ambalajın taşıdığı bilgiler birlikte değerlendirilebilir.
Yetiştirme metodu: Yumurtanın üzerindeki kodun ilk rakamı üretim sistemini gösterir.
Üretici bilgisi: Yumurtanın kim tarafından üretildiğinin açıkça belirtilmesi ürünün kaynağını anlamaya yardımcı olur.
Üretim yeri: Yumurtanın nerede üretildiğinin bilinmesi üretimin kaynağını daha görünür hale getirir.
İzlenebilirlik: Üretim ve parti bilgilerinin takip edilebilir olması ürünün üretim süreci hakkında bilgi sağlar.
Ambalaj bilgileri: Ürün üzerindeki zorunlu bilgiler ve tarihler kontrol edilmelidir.
Amaç yalnızca kutunun üzerinde doğru kelimeleri görmek değil, yumurtanın arkasındaki üretimi anlayabilmektir.
Hayır. Yumurtanın kabuk rengi, yumurtanın gezen tavuk sisteminde üretildiğini göstermez.
Kabuk rengi büyük ölçüde tavuğun genetik özellikleriyle ilişkilidir. Bu nedenle kahverengi bir yumurtanın otomatik olarak gezen tavuk yumurtası olduğu düşünülemez.
Üretim sistemini anlamak için yumurtanın rengine değil, yumurtanın üzerindeki yetiştirme metodu koduna bakılmalıdır.
Hayır. “Köy yumurtası” ile “gezen tavuk yumurtası” aynı şeyi ifade etmek zorunda değildir.
“Köy yumurtası” günlük dilde yaygın kullanılan bir ifadedir ancak tek başına yumurtanın resmi yetiştirme sistemini açıklamaz.
Bir yumurtanın köyde üretilmiş olması, üretim sisteminin gezen tavuk olduğu anlamına gelmez.
Gezen tavuk yumurtasının belirleyici özelliği üretim yerinin köy olması değil, tavukların serbest dolaşıma açık yetiştiricilik sisteminde yetiştirilmesidir.
Bu nedenle üretim sistemini anlamak için “köy yumurtası” ifadesinden ziyade yumurtanın üzerindeki yetiştirme metodu kodunun kontrol edilmesi daha açıklayıcıdır.
Yalnızca yetiştirme sistemine bakarak bir yumurtanın diğerinden kesin olarak daha sağlıklı veya daha besleyici olduğunu söylemek doğru değildir.
Gezen tavuk yumurtasının temel farkı, tavukların yetiştirilme sistemidir.
Yumurtanın besin değerini değerlendirirken yetiştirme sisteminin yanı sıra beslenme, üretim koşulları ve ürünün kendi besin değerleri gibi farklı unsurların birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Gül Hanım Çiftliği olarak gezen tavuk yumurtasını sağlık konusunda abartılı vaatlerle tanımlamak yerine nasıl üretildiğini açıkça anlatmayı tercih ediyoruz.
Gül Hanım Çiftliği, Düzce’nin Günbaşı Köyü’nde 1 kodlu gezen tavuk yumurtası üreten butik bir yumurta üreticisidir.
Tavuklarımız gün içerisinde açık alana erişebilir; dolaşabilir, toprağı eşeleyebilir, çevrelerini keşfedebilir ve güneşlenebilir.
Yumurtalar çiftliğimizde toplanır; kontrol, sınıflandırma ve paketleme süreçlerinden geçirilerek satışa hazırlanır.
Üretim yaklaşımımız gezen tavuk yetiştirme sistemi, gıda güvenliği ve izlenebilirlik üzerine kuruludur.
Çünkü bizim için gezen tavuk yumurtası yalnızca kutunun üzerinde yazan bir ifade değildir.
Nasıl ve nerede üretildiğini gösterebildiğimiz bir yumurtadır.